Samenwerking rond de zorgzame stad

Afgelopen donderdag 1 oktober zat ik in een interessante sessie in het gemeentehuis van Breda. Ik was één van de gastsprekers in het Onderwijscafé dat gehouden werd in het kader van de City Deal Kennis Maken Breda. In de CDKM werken onderwijs- en kennisinstellingen samen met de gemeente aan maatschappelijke opgaven. In Breda worden opgaven gekozen die de vitaliteit verbeteren. Mijn inbreng was de Zorgzame Stad—onze versie van ‘compassionate cities’ (zie ook http://phpci.info/)—waarin we streven naar meer structurele saamhorigheid met stadsgenoten die geraakt zijn door kwetsbaarheid, dood en verlies. In de zorgzame stad is publieke palliatieve zorg een verantwoordelijkheid van ieder.

Palliatieve zorg is zorg voor mensen met een beperkte levensverwachting, bijvoorbeeld door een levensbedreigende ziekte of door stapeling van ouderdomsaandoeningen. Het doel van palliatieve zorg is het verkrijgen van de best mogelijke kwaliteit van leven (lichamelijk, sociaal, psychisch, spiritueel/zingeving) en passende regie over de zorg. Palliatieve zorg wordt gegeven door professionals zoals verpleegkundigen, verzorgenden, artsen, psychologen, geestelijk verzorgenden, maatschappelijk werkenden en paramedici. Professionals zijn beslist onmisbaar in de palliatieve zorg.

Alleen: de professionele palliatieve zorg maakt maar voor 5% deel uit van de totale palliatieve zorg. 95% van de palliatieve zorg is dus publieke palliatieve zorg. Wat is dat? Dat is de mevrouw die haar buurvrouw met een kaartje voor de sauna wegstuurt en een dag voor de buurman met dementie gaat zorgen. Dat is de jongeman die zijn grootmoeder begeleidt bij bezoek aan de specialist die voor de mevrouw in raadselen spreekt. Dat is de discussieavond in het buurthuis over kanker, waar de curatief uitbehandelde meneer zich eindelijk gehoord voelt. De gepensioneerde verpleegkundige die ouderen in de buurt help met hun ingewikkelde medicatie. In de zorgzame stad is deze aandacht voor mensen geraakt door kwetsbaarheid, dood en verlies vanzelfsprekend, automatisch en ongedwongen. Het is de verantwoordelijkheid van ons allen.

Plantsoenmedewerker in gesprek met zieke buurgbewoner
Foto Bob van der Vlist

Terzijde: u kunt zich vast wel voorstellen hoe bijzonder relevant deze interventies kunnen zijn in deze coronatijd, waarin we meer dan 10000 doden te betreuren hebben en vele duizenden van ons leven met een vorm van verlies.

We kennen in onze steden veel goede voorbeelden van omkijken naar elkaar, maar we zijn ver van het ideaal van de zorgzame stad. We kunnen de zorgzame stad wel bevorderen. Intussen zijn er in het buitenland veel voorbeelden van ‘compassionate cities’. Daarin wordt duidelijk dat mensen geraakt door kwetsbaarheid dood en verlies duidelijk voordeel ondervinden van de zorgzame stad.

Het is mogelijk om in kleine stappen de zorgzame stad te stichten. We kunnen, bijvoorbeeld, structureel beleid of richtlijnen toepassen bij dood, verlies, zorg in scholen en werkplekken. We kunnen aandacht en betrokkenheid bevorderen van het publiek over dood, verlies, zorg via hospices, kerken, moskeeën en tempels. De gemeente kan jaarlijks terugkerende gedenkmomenten organiseren. Musea kunnen jaarlijkse literatuur- en kunstwedstrijden organiseren over dood, verlies en zorg. We hebben structureel aandacht andacht voor dood, verlies en zorg bij dak- en thuislozen en gevangenen.

Deze stappen zijn geen regels, maar voorbeelden die moeten leiden tot cultuurveranderingen. Deze cultuurveranderingen landen alleen structureel als we nauw samenwerken met verschillende partijen in de samenleving die eigenaarschap voor onderdelen willen oppakken. De voorbeelden moeten zo gekozen worden dat ze passend zijn voor de context waar ze geborgd worden. Wij van het lectoraat Zorg rond het Levenseinde zullen hiervoor ontwerpsessies organiseren samen met verschillende partijen uit de samenleving en met studenten van verschillende disciplines en opleidingen.

In de sessie voor CDKM riep ik de deelnemers op om te overleggen over samenwerking rond de mogelijkheden om van Breda een zorgzame stad te maken. Dit leidde tot een verbinding met het Urban Living Lab Breda. Het ULL blijkt een warm kader te kunnen vormen voor de Zorgzame Stad, omdat het ook sociale innovaties nastreeft met o.a. vitaliteit en inclusie als beoogde uitkomsten. We aarzelden niet om zaken te doen. Wat ons betreft was de sessie daarmee zeer geslaagd. Met belangstelling gaan we in overleg met het ULL—en andere partijen die zich gaandeweg melden.

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.